Thứ Hai, 13 tháng 8, 2012

ĐỌC “ GỌI THẦM” THƠ THÁI QUỐC MƯU - Châu Thạch


                    Châu Thạch

Gọi thầm

Thái Quốc Mưu


Xuân về, nắng rũ, chiều buông,
Cây trơ trụi lá, nỗi buồn quấn quanh.
Nỗi riêng, riêng ủ một mình.
Trong u ẩn - Một bóng hình đọng tâm.

Nỗi buồn, buồn vọng xa xăm,
Nỗi thương, nỗi nhớ nặng quằn tháng năm.
Nỗi chua xót, trĩu trịt hồn,
Nỗi ray rức gậm lần mòn trong ta.
Nỗi niềm, ta lại với ta,
Nỗi đau, nung nấu thiết tha nghìn trùng.
Nỗi sầu dệt sợi mông lung.
Nỗi chua xót - Bỏ trời Xuân lạc loài.
Đêm dài, giấc ngủ mồ côi,
Gọi thầm - Thầm gọi: “Mình ơi là mình!”
                                                   
 TQM

* Chú: Đầu Xuân ở Mỹ hoa lá chưa đơm cành

Lời bình: Châu Thạch

Hồi học ở cấp hai tôi đã được thầy cho thuộc lòng đoạn thơ từ câu thứ 1035 đến 1054 trong truyện Kiều của Nguyễn Du với đầu đề là “Trước lầu Ngưng Bích”. Trong phần giảng văn thầy dạy rằng đây là một đọan thơ tuyệt vời diễn tả tâm trạng của nàng Kiều khi ngồi trên lầu Ngưng Bích. Kiều nhớ đến Kim Trọng, nhớ đến cha mẹ và nghĩ đến thân phận nước chảy bèo trôi của mình mà nỗi buồn cứ dâng lên, dâng lên. Khi nỗi buồn của nàng đã dâng lên đến cực độ thì lúc ấy nó biến thành tiếng sóng ầm ầm vây quanh ghế ngồi khiến Thúy Kiều đã như người bất tỉnh:

                
                “Buồn trông gió cuốn mặt duềnh
                 Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi”


Hôm nay, gần 50 năm sau, tôi đọc được bài thơ “Gọi Thầm” của Thái quốc Mưu làm tôi bỗng nhiên nhớ lại đọan thơ “Trước lầu Ngưng Bích” trong truyện Kiều.

Tôi không dám so sánh nhà thơ Thái quốc Mưu với thần thơ Nguyễn Du, nhưng tất nhiên tâm trạng của Thúy Kiều và tâm trạng của Thái quốc Mưu hay của tất cả ai trong chúng ta cũng có thể giống nhau khi mà cuộc đời gặp phải chua cay, sầu nhớ.

“Gọi Thầm” là một bài thơ mà nỗi buồn quyện lên, quyện lên và cứ quyện lên mãi cho đến khi tác giả phải kêu lên tiếng kêu đau thương: “Mình ơi là mình!”.

Với hai câu thơ mở đầu nhà thơ Thái quốc Mưu đã vẽ một bức tranh ước lệ toàn cảnh mùa xuân ở nơi xa lạ mà quê hương không có, và ông đã khéo léo lồng ngay vào khung cảnh đó nỗi buồn ray rức của ông:

Chiều về, nắng rũ, chiều buông

Cây trơ trụi lá, nỗi buồn quấn quanh

Tôi biết nhà thơ Thái quốc Mưu định cư tại Mỹ quốc. Vậy thì đây là mùa xuân trên đất khách, xa quê hương và nỗi buồn ở đây có thể đặt tên là nỗi buồn diệu vợi.

Với bốn chữ “Nắng rũ, chiều buông” ta đã có thể thấy hết được cái ảm đạm của buổi chiều. Đã thế, giữa cái khung cảnh vàng vọt đó nhà thơ phát họa thêm “Cây khô trụi lá” khiến cho bức tranh lại càng thêm vắng vẻ, cô liêu hơn nữa. Thế rồi nhà thơ thêm một tiếng thở dài “Nỗi buồn quẩn quanh” để bức tranh trở thành sống nhờ cái âm thanh từ cõi lòng con người trùm lên phong cảnh. Từ đây nỗi buồn có điểm tựa và nó bắt đầu dâng lên như nước lũ trong tâm tư u uẩn của người:

Nỗi riêng, riêng ủ một mình

Trong u ẩn - Một bóng hình đọng tâm
Nỗi buồn, buồn vọng xa xăm
Nỗi thương, nỗi nhớ nặng quằn tháng năm


Đây là một người cô đơn đến tận cùng sự cô đơn: Nỗi buồn, nỗi thương, nỗi nhớ riêng ủ một mình, đọng lại trong tâm, hướng về nơi xa xăm và nặng quằn trong năm tháng. Chưa hết đâu, bốn câu thơ trên chỉ là những vòng xóay đầu tiên của một chiếc đinh ốc đóng vào lòng người. Và còn nhiều vòng xoáy của chiếc đinh ốc đau thương sau đây:

Nỗi chua xót, trĩu trịt hồn

Nỗi ray rức gậm lần mòn thịt da

Nhà thơ đã gánh cái gánh nỗi buồn quá nặng, lại còn chịu cơn đau dày vò, gậm nhấm trong tâm can nữa. Hãy tưởng tượng con người đó đang quằn mình xuống vì vừa nặng vừa đau và cô đơn đi trong một buổi chiều xế bóng. Hãy tưởng tượng đó là cây đinh đau thương với những vòng ốc bén nhọn đóng sâu vào con tim tác giả. Nếu tôi là nhi nữ chắc chắn rằng tôi sẽ rớm lệ ở đây.

  
Vẫn chưa hết, cái đinh ốc còn nhiều vòng xoáy, và nó tiếp tục đóng lút vào con tim cô đơn kia ở những vần thơ kế tiếp:


                        Nỗi niềm, ta lại với ta

                        Nỗi đau, nung nấu thiết tha nghìn trùng
                        Nỗi sầu dệt sợi mông lung
                        Nỗi chua xót- Bỏ trời Xuân lạc loài


Nỗi niềm, nỗi đau, nỗi sầu, nỗi chua xót là những nhát búa đóng mạnh trên cây đinh nhọn kia, và từng nhát búa cứ vô tình đóng xuống để tiếng kêu đau thương phát ra liên tục, dồn đập như tiếng mưa, tiếng sấm ào ào làm quằn quại cả không gian. Thái quốc Mưu không thể là người tạo ra sấm sét được, nhưng Thái quốc Mưu là người có thể kêu lên tiếng đau thương của lòng mình giống như tiếng mưa rơi, sấm sét .  

Khi nỗi đau lên đến tột cùng là lúc nhà thơ thốt tiếng kêu buồn não nuột:


                        Đêm dài- giấc ngủ mồ côi

                       Gọi thầm- Thầm gọi: “Mình ơi là mình!”

Có thể tác giả không thốt lên bằng lời, hay có thể thốt lên bằng lời nho nhỏ. Đó đúng là một phản ứng đạp đổ nỗi buồn nhưng than ôi, chỉ là một tiếng kêu tuyệt vọng.

                        “Mình ơi là mình”

Có thể “Mình ơi!” là vợ, có thể “Mình ơi!” là người yêu và cũng có thể “Mình ơi!” là chính tác giả bài thơ. Dầu “Mình ơi!” là ai thì tâm trạng tác giả bây giờ chẳng khác chi tâm trạng của nàng Kiều trên lầu Ngưng Bích mà Nguyên Du đã kết lại như sau:

                 “Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi”

“Gọi Thầm” là một bài thơ dồn đập những âm thanh khắc khoải phát ra từ một con tim cô đơn đã từng mang biết bao nhiều điều bi lụy của cuộc đời.

Đọc “Gọi Thầm” tôi không thấy tôi trong đó, nhưng tôi cảm phục vô cùng những tâm hồn mang nỗi đớn đau, vì tôi biết tâm hồn họ cao thượng hơn tôi và đẹp hơn tôi rất nhiều ./.

Châu Thạch                    

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét