Thứ Bảy, 4 tháng 8, 2012

Bình bài thơ Độc ẩm hoài tình của Hoa Trong Hoa - Châu Thạch


Châu Thạch

Tôi còn nhớ khi đọc bài thơ “ Độc ẩm hòai tình” của Hoa Trong Hoa vừa hiển thị trên web Đất Đứng, tôi liền gởi đến  phần thảo luận bốn câu thơ như sau:

                Nữ nhi khẩu khí thật anh hào
                Cuộc rượu anh thư đẹp biết bao
                Khen ai đã chiếm con tim ấy
                Đẹp tựa vầng trăng đẹp tợ sao.


Sau tôi, nhiều người đã góp ý, đã bình thơ với những lời khen ngợi rất chân thành. Nay tôi đọc lại bài thơ trên nhiều lần, và những cảm xúc tự ban đầu lại càng thêm sâu đậm, thôi thúc, khiến tôi không thể không viết lại những điều mình suy nghĩ. Thật thế, bài thơ nầy có đủ bốn tính chất trong bốn câu thơ của bài tứ tuyệt mà tôi đã nói ở trên. Đó là:

1)   Nữ nhi khẩu khí thật anh hào,

Hoa Trong Hoa là một nhà thơ nữ, xuất hiện trên thi đàn với những bài thơ rất tuyệt, và đặc biệt những bài thơ Đường thì lại càng tuyệt hơn. Giọng thơ của Hoa Trong Hoa đương nhiên là giọng nữ nhưng không có tính cách yếu mềm như những nhà thơ nữ khác, cũng không có cái cứng cỏi như các đấng nam nhi,  mà nó thể hiện đầy đủ tính chất của một anh thư đầy bản lĩnh.

Đọc “ Độc ẩm hòai tình” ta thấy hào khí trong thơ, và cường điệu một chút thì ta có thể tưởng tượng mỗi câu  trong bài thơ nầy như một đường kiếm múa nhẹ nhàng với một kiếp pháp tinh xảo mà mỗi từ, mỗi ý  là ánh thép buồn loan loán dưới trăng. Tuy rằng bài thơ chỉ nói đến tình và rượu. Trong phân đọan nầy tôi không thể trích một câu thơ riêng biệt nào trong “ Độc ẩm hòai tình” vì cái khí phách cao trội tóat ra từ lời nói nằm trong tòan bộ bài thơ, trong từng câu, từng từ, từng âm điệu.

2)   Cuộc rượu anh thư đẹp biết bao.

Người quân tử uống rượu có khí phách của người quân tử, tiểu nhân uống rượu có cái bần tiện của tiểu nhân, nam nhân uống rượu có hào khí của người đàn ông, và nữ nhân uống rượu cũng có cái ủy mỵ của nữ nhi thường tình. Đọc “ Độc ẩm hòai tình” của Hoa trong Hoa ta thấy có cái ủy mỵ của nữ nhi, cái hào khí của nam nhân và cái khí phách của người quân tử. Ba tính chất ấy liên kết nhau, hòa điệu và bàng bạc  trong tòan bài thơ với những câu thơ không cường điệu, rất chuẩn mực, rất chân thật; âm hưởng rất buồn nhưng cũng vô cùng thanh thóat.

 Trên đời có trà đạo mà không thấy ai nói đến tửu đạo, vì mấy ai uống rượu mà tư thế lại đẹp, tâm hồn lại thanh thản bao giờ. Theo Tản Đà dầu đất trời uống rượu cũng mất đi phẩm chất huống chi người:

                          “Đất say đất cũng lăn quay
                          Trời say trời cũng đỏ gay, ai cười”

Thế nhưng Hoa Trong Hoa uống rượu trong “ Độc ẩm hòai tình” càng nhìn lại càng thấy đẹp, lại càng thấy thương, lại càng thấy mến. Phụ nữ uống rượu bí tỉ như Lưu Linh của nàng cung nữ của Ôn Gia Thiều thì chẳng mấy ai cảm tình, nhưng tác giả “Độc ẩm hòai tình” uống rượu như Lưu Linh lại thể hiện tính chất kiên cường của một nữ nhi vượt trên muôn ngàn gian khó, sầu khổ của đời:

                         Bởi không là chén rượu giao bôi
                         Nên đủ đắng cay ngũ vị đời.
                         ………………………………
                          Bao chén cạn rồi, chén nữa đây
                          Thả hồn cho lạc đến cung mây
                          Đã từng nếm vạn mùi tân khổ
                          Thì há gì trăm chén rượu cay!

Uống rượu nhớ tình, đó là chủ đề của bài thơ.Tình ở đây không phải là tình thời son trẻ mà là tình ở tuổi quá xuân. Dầu tình ở tuổi quá xuân nhưng cách uống rượu để nhớ cho thấy tâm lòng yêu sâu nặng biết bao, thắm thiết biết bao:

                          Không quen nhau lúc môi còn thắm
                          Khi tóc em dài, má đỏ hây
                          Để cạn dòng thơ, hương phấn nhạt
                          Bình men rượu lạnh lại châm đầy.

Tác giả ân hận đã không quen nhau lúc môi còn thắm, nay hồn thơ đã cạn, hương phấn đã nhạt như chiếc bình lạnh lại đem men rượu đến châm đầy. Và để bù đắp cho khiếm khuyết kia tác giả đã châm đầy bình men rượu lạnh và uống hòai cho đến say nghiêng ngã:

                          Còn chút tình anh, em uống đây
                           A ha! Bình cạn rượu. Ơ hay!
                           Bình sao không uống, bình nghiêng ngã
                           Rượu uống cùng ta, rượu chẳng say ?

Nhiều người rất thích bốn câu thơ nầy, vì nó không những bày tỏ được cơn say lên đến tột độ mà còn bày tỏ được sự cô đơn lên đến tột cùng. Độc ẩm là uống rượu một mình, nhưng ở đây tác giả không uống rượu một mình mà uống chung cùng với rượu: “Rượu uống cùng ta, rượu chẳng say?”.  Rượu trong câu thơ nầy không còn là chất để uống nữa mà đã trở thành bạn hữu cùng ta ngồi đối ẩm. Vậy thì họ uống cái gì đây? Phải chăng là uống chút tình còn lại của người yêu, uống nỗi buồn, uống sự cô đơn, uống bao nhiêu nỗi niềm của “ Tình anh là bão tố/ Để thuyền em mãi cuốn xa khơi”. Bây giờ chắc chắn là sự cô đơn cùng tận vây quanh gây bão bùng trong tâm hồn tác giả.

3)   Khen ai đã chiếm con tim ấy.

Quả thật ai đã chiếm được con tim của người phụ nữ trong “ Độc ẩm hòai tình” là người diễm phúc. Bởi vì là đàn ông mấy ai không thich được yêu một người có tâm hồn phong phú và được đền đáp bởi một quả tim nhạy bén, bởi một tâm hồn chan chứa yêu thương? Với bốn câu thơ sau đây cô gái trong “ Độc ẩm hòai tình” đã biểu lộ được hoàn toàn tính chất như trên của một tài nhân, một nữ sĩ đa tình, phong nhã, lãng mạn và và trân trọng tình yêu biết bao:

                        Chẳng thẹn tuổi trâm cài lược giắt
                         Hương mai còn đọng sắc hoa chiều
                         Nhặt từng mãnh vụn đời tan nát,
                         Ghép lại tình em, một chữ yêu.

4)   Đẹp tựa vầng trăng đẹp tợ sao.

Bài thơ “ Độc ẩm hòai tình” là một bài thơ đẹp.
Cái đẹp trong bài thơ trước hết nó nằm trong khí phách của người uống rượu:

                          Bao chén cạn rồi, chén nữa đây           
                          Thả hồn cho lạc đến cung mây.
                           ………………………………….
                           A ha! Bình cạn rượu. Ơ hay!
                           Bình sao không uông, bình nghiêng ngã
                           Rượu uống cùng ta, rượu chẳng say?

Cái đẹp thứ hai của bài thơ là uống rượu để nhớ tình, một mối tình sâu đậm trong một tâm hồn từng nếm trải đau thương, từng vượt qua tân khổ ,  đã chín chắn trong tình trường:

                             Chẳng phải tình anh là bão tố
                              Để thuyền em mãi cuốn xa khơi.
                                 …………………………………
                              Nhặt từng mảnh vụn đời tan nát
                              Ghép lại tình em, một chữ yêu.

Cái đẹp thứ ba là kết cấu bài thơ, âm điệu bài thơ diễn đạt được tình yêu sâu sắc, nỗi buồn cô đọng nhưng không làm cho bi thảm hóa cuộc đời, cho người đọc nhận hưởng được cái cao ngạo của con người trường trải, cái chân thành của con người biết yêu, cái cô đơn của con người độc ẩm và cái say khước của một thi nhân.

Quả thật mỗi câu, mỗi đọan của bài thơ đẹp tựa vầng trăng đẹp tợ sao ./.

Châu Thạch

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét